Biografieën van de website over Griekse Muziek

Eleftheria Arvanitaki

Eleftheria Arvanitaki (Ελευθερία Αρβανιτάκη) werd geboren in Piraeus op 16 oktober 1958. Zij maakte haar debuut eerder toevallig met de groep "Opisthodromiki Kompania". Zoals de naam het zelf zegt, grijpt deze kompania terug naar vroeger, met name naar de rembetika-muziek in de klassieke Piraeus-stijl uit de jaren '20 en '30. De leden van de groep leerden elkaar aan de universiteit kennen en waren aanvankelijk niet echt van plan om van de muziek hun beroep te maken, ze speelden gewoon uit plezier. Toch bleef Arvanitaki als zangeres zes jaar bij de groep en werden er samen drie lp's opgenomen. Zij werden hierin gesteund door niemand minder dan Dionysis Savvopoulos.

© Luc Pardon 2004

Eleftheria Arvanitaki

Vanaf 1985 gaat Eleftheria solo. In de tachtiger jaren werkt zij samen met tekstschrijvers als Vangelis Germanos, Yorgos Zikas, Lina Nikolakopoulou, Manolis Rasoulis, Tasos Samartzis, Thodoris Gonis en de dichter Yorgos Ioannou. Ook met componisten als Manos Hadjidakis, Dionisis Savvopoulos, Stamatis Spanoudakis, Nikos Mamangakis, Nikos Xydakis , Christos Nikolopoulos, Yorgos Zikas en Stavros Kouyoumtzis wordt er samengewerkt. In de jaren negentig komen Dimitris Papadimitriou en Andonis Mitzelos het lijstje met componisten nog vervoegen en de eigentijdse dichter Michalis Ganas dat van de tekstschrijvers. Allen kunstenaars wiens werk bijgedragen heeft tot het karakter en de beeldvorming van de eigentijdse Griekse muziekscène. En ook haar begeleidende muzikanten weet zij feilloos te selecteren, het zijn stuk voor stuk virtuoze instrumentalisten.

Arvanitaki is heel goed in het brengen van populaire Griekse stadsmuziek (laïka), maar ze zingt ook rembetika en nisiotika (eilandenmuziek). Elke cd van haar is een enorm succes en zij scoort dan ook tophits bij de vleet. Sommigen noemen haar dé grote Griekse stem van de jaren negentig en enkele van haar liederen worden nu reeds als "klassiekers" in de Griekse muziek beschouwd. Haar meest bekende genre is swingende dansmuziek, en haar cd "Meno ektos" uit 1991 is zelfs wat rockgetint. Het is een combinatie van oosterse en Balkan-invloeden met elementen uit de elektronische muziek. Zij wist als geen ander de leemte die er was tussen de traditionele volksmuziek en de meer esthetische hedendaagse stadsmuziek, in te vullen. Toch gaat zij op haar laatste cd's meer in de richting van het moderne Griekse kunstlied.

Zij treedt vaak op, zowel in binnen- als in buitenland, met steevast uitverkochte zalen. In 1994 al werd zij in Griekenland beschouwd als één van de grootste vrouwelijke sterren van de nieuwe generatie. Haar eerder genoemde cd "Meno ektos", maar ook "I nichta kateveni" en "Anastasia" staan een jaar lang in de Griekse top-tien. Datzelfde jaar geeft zij een aantal concerten ten beste doorheen gans Griekenland en op Cyprus. De tweede cd, na "Meno ektos", die zij uitbracht in samenwerking met de Amerikaans-Armeense componist Ara Dinkjian, "Ta kormia ke ta macheria", krijgt internationale aandacht. De tijd was rijp voor etnische muziek en nieuwe klanken.

Aanvankelijk werd Arvanitaki in het buitenland vooral opgemerkt op songfestivals en op tournee samen met andere bekende namen zoals, onder andere, Dionisis Savvopoulos, Dimitra Galani en de gebroeders Katsimichas. Bij ons was zij voor het eerst te zien samen met Yorgos Dalaras in 1991, die toen ook nog vergezeld werd door Elli Paspala .

Toch treedt zij op haar uitgebreide tours in Griekenland, Cyprus, Europa, Australië en de USA meestal nog steeds op voor een Grieks publiek. In 1997 besteedt het Brits magazine "Folk Roots" een vier pagina's tellend artikel aan Arvanitaki. Maar het is pas in 1998 dat zij internationaal opduikt op muzikale events en festivals die zich toeleggen op wereldmuziek. We zien haar dan op Sfinks in België, op het Internationaal Festival van Jeruzalem, op verschillende Womad Festivals in de UK, op de Canarische Eilanden en in Portugal. Met als uitloper twee uitverkochte concerten in de Queen Elisabeth Hall in Londen in december '98. Haar internationale doorbraak krijgt een duwtje in de rug dankzij het historische jazz-label Verve, via platenmaatschappij Emarcy. Veertien van haar meest populaire liederen reizen sedert april 1999 de wereld rond in de vorm van het album "Eleftheria Arvanitaki - The very best of 1989-1998" en tegelijkertijd worden vier van haar albums internationaal uitgebracht: "Meno ektos", "I nichta kateveni", "Ta kormia ke ta macheria" en "Zondana stous Vrachous". Tegenwoordig wordt het label Verve door Universal Music uitgebracht.

In maart 1999 neemt zij deel aan twee optredens die de Kaapverdische zangeres Cesaría Evora geeft in Athene. Eleftheria zingt één van diens populairste songs mee in duet: "Sodade". De song werd live opgenomen in de Griekse editie van het album "The very best of Cesaria Evora" en behaalde goud. De Griekse tekst ervan is van Michalis Ganas.

In België was zij reeds te gast op het eerder vermelde Sfinks festival in de zomer van '98, en dáárvoor in Brussel, in november 1997, samen met Alkinoos Ioannidis. Nadien hebben we met z'n allen grote verwachtingen gekoesterd in het najaar van 2000 en nog later werd zij verwacht in april 2001 in Amsterdam, maar haar nieuwste cd bleek niet tijdig klaar te zijn. In juni 2002 trad Arvanitaki dan uiteindelijk opnieuw op in Brussel en bracht er onder meer enkele liederen uit haar laatste cd "Ekbombi". Meer informatie daarover vindt u op onze juni 2002-pagina .

Discografie: (Deze discografie is niet volledig. We belichten hier alleen enkele belangrijke mijlpalen uit haar carrière).

1986 - Κοντραμπάντο - Kontrabando (Smokkel of Sluikhandel) . Deze opname op muziek en tekst van de jonge en talentvolle songwriter Stamatis Spanoudakis was meteen goed voor een platina plaat. Er gingen honderdduizend stuks van over de toonbank. De combinatie van Griekse traditionele ritmen met elektronische instrumenten en westerse klanken werd als vernieuwend ervaren.

1989 - Τανιράμα - Tanirama . De succesformule werd herhaald, ook op deze cd staat Stamatis Spanoudakis in voor de teksten, muziek en orkestratie.

1991 - Μένω εκτός - Meno ektos (Ik blijf/woon erbuiten) . De aanzet tot deze opname werd vier jaar eerder gegeven door Dimitra Galani, die een muziekje had ontdekt dat precies zou passen bij de stem van Arvanitaki. Het werd de latere bloedmooie titelsong " Meno ektos " op muziek van Ara Dinkjian. Deze Armeense componist speelt tevens oud en maakt diep-gevoelige muziek die van alle tijden en volkeren is. Hij woont en werkt in Amerika. Dit lied, vertolkt door Arvanitaki en op Griekse tekst gezet door Lina Nikolakopoulou, werd opgedragen aan alle Armeniërs en andere volkeren die hun vaderland, en daarmee ook hun wortels en hun hoop, zijn verloren. Het verklaart meteen de titel van de cd. Armeniërs en Grieken voelen zich vaak verwant, niet in het minst vanwege de gemeenschappelijke voorgeschiedenis (cfr. onze rubriek Geschiedenis ). Een tweede enorm succesnummer van deze cd is het lied " Dynata " (Mogelijk) , eveneens van Dinkjian/Nikolakopoúlou. Maar de cd heeft nog meer te bieden en bevat ook nog muziek van componist, zanger en bouzoukispeler Christos Nikolopoulos en van Nikos Xydakis en Andonis Mitzelos . Bovendien verleenden Zoran Simganovic, Yorgos Zikas en Nikos Andypas ook hun muzikale medewerking. Ook deze cd werd platina en bepaalde haar carrière voor de volgende jaren.

1993 - Η νύχτα κατεβαίνει - I nichta kateveni (De nacht valt) . Een liveopname gemaakt tijdens een reeks optredens in de Apollo Concert Hall in Athene, waarop Dimitris Zervoudakis en Anthoula Alifrangí elk één lied zingen. Het lied " Το κόκκινο φουστάνι - To kokkino foustani" (De rode jurk) van Stavros Kouyoumtzis en Kostas Kindýnis is opnieuw een voltreffer. Van deze cd werden eveneens honderdduizend exemplaren verkocht.

1993 - Αναστασία - Anastasia . Datzelfde jaar zingt Eleftheria drie liederen op de soundtrack-cd van de gelijknamige tv-serie. De teksten zijn wederom van Lina Nikolakopoulou en de muziek van Dimitris Papadimitríou.

1994 - Τα κορμιά και τα μαχαίρια - Ta kormia ke ta macheria (Lichamen en messen) . Haar volgende succes-cd verkoopt, hoe kan het ook anders, als zoete broodjes (85.000 stuks). Het is een selectie intellectuele songs die twee culturen combineert op een natuurlijke en aparte manier. Ara Dinkjian tekent voor de muziek en Michalis Ganás en Lina Nikolakopoulou staan in voor de teksten. De orkestratie is in handen van Dimitris Papadimitriou.

1995 - Ζωντανά στους Βράχους - Zondana stous Vrachous (Live in het Theatro Vrachon) . Zomer '95 werd deze cd-single live opgenomen. Hij bevat de hits " Meno ektos" en " Dynata" . Het was de eerste cd-single ooit die toen goud behaalde in Griekenland.

1996 - Τραγούδια για τους μήνες - Tragoudia ya tous mines (Liederen voor/over de maanden) . Deze cd heeft een andere stijl. Muziek van Dimitris Papadimitriou op poëtische teksten van grote dichters als Nobelprijswinnaar literatuur (1979) Odysseas Elytis, de grootste lyrische dichteres uit de Oudheid, Sappho, en de neo-romantici Kostas Karyotakis en Maria Polydouri. Maar ook van de hedendaagse dichter Michalis Ganas. Hiermee heeft Arvanitaki nog een platina-plaat aan haar palmares toegevoegd.

1998 - Εκτός προγράμματος - Ektos programmatos (Buiten het programma) . Vóór een optreden en tijdens een tournee tussen de optredens in, worden er door de muzikanten vaak muziekjes gespeeld en liederen gezongen buiten het vaste repertoire om. Ze dienen als opwarmingsoefening of als ontspanning. Op deze cd werden die "lievelingsliederen" die door Arvanitaki's musici vaak backstage gespeeld worden, gebundeld. Manos Achalinotopoulos ( klarinet ) en Manolis Pappos ( bouzouki ), beiden vaak op tournee met Eleftheria, zijn er op te horen. Het resultaat is een heel divers dubbelalbum met populaire laïka- én traditionele liederen, live opgenomen in de "Stavros tou Notou"-club.

2001 - Εκπομπή - Ekbombi (Uitzending) . Deze laatste cd van Arvanitaki bevat een gemengd repertoire. Er is geen bouzouki op te horen en de helft van de liederen zijn van buitenlandse oorsprong. De orkestratie en Griekse bewerking van die liederen staan op naam van pianist Sotiris Lemonidis. Arvanitaki zingt twee liederen in duet: eentje met Christos Thiveos, zanger van de popgroep "Syníthis Ypopti", en een ander nummer met de jonge Portugese zangeres Dulce Pontes. In Spanje werd haar cd zelfs in een speciale Spaanse editie uitgebracht.

Vanaf 1981 heeft Arvanitaki aan tal van andere plaatopnamen deelgenomen en heeft zij gastoptredens gegeven op concerten van andere zangers en componisten. We noemen hier een paar "opmerkelijke" samenwerkingen :

1987 - Λεωφόρος - Leoforos . Een liveopname van de gelijknamige musical gecreëerd door Lina Nikolakopoulou en Stamatis Kraounakis in een enscenering van Andreas Voutsinas. Er namen verschillende zangers aan deel, waaronder Alkistis Protopsalti , Kostas Ganotis en Eleftheria Arvanitaki. (Er werd trouwens in 1990 een vervolg en tweede cd uitgebracht, "Leoforos 2'", met Alkistis Protopsalti ).

1988 - Στο Σείριο υπάρχουνε παιδιά - Sto Sirio iparchoune pedia . Een set van 3 LP's/2 cd's opgenomen met tal van talentvolle jonge zangers en zangeressen door wijlen Manos Hadjidakis. Zie ook Nikos Papazoglou , Loudovikos ton Anogion , Nikos Xydakis en Elli Paspala .

1991 - Πάλι μπρος - Pali bros (Opnieuw vooruit) . Een paar leden van de groep studenten en amateurmusici die Opisthodromiki Kompania vormden, veranderden van naam in kortweg "Opisthodromiki" (Teruggrijpend) en namen een nieuw album op. Eleftheria zingt drie liederen (mee).

2000 Beyond the light . Werk van componist-gitarist Andonis Mitzelos bestaande uit 12 instrumentale stukken en 2 songs. Eén ervan wordt gezongen door Eleftheria Arvanitaki op teksten van Lina Nikolakopoulou.

2000 Gifted - Women of the World . Op deze cd is Eleftheria één van de negen vrouwelijke wereldstemmen. Het album werd uitgebracht door Real World Records en Virgin. De orkestratie en productie is van de Brit Sam Mills.

Laatst bijgewerkt op : 2002-04-01